Giriş Yap

BÖRTECINE 38 · 03.09.2010, 01:31

04.AĞRI

Ağri ili, Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesi'nde bulunan bir ildir. Adini içinde bulunan Ağri Daği'ndan almiştir. 1834 yilinda bucak, 1869 yilinda ilçe olan Ağri, 1927 yilinda il olmuştur.

Orta Asya'dan gelen kavimlerin Anadolu'ya girişleri sirasinda Ağri, bir geçiş oluşturmuş, dolayisiyla birçok medeniyete sahne olmuştur. Ancak bu medeniyetler Ağri'yi bir giriş kapisi olarak gördüklerinden burada çok köklü bir uygarlik oluşturamamişlardir.
Doğu Anadolu'ya gelip yerleşen ilk Türk topluluğu M.Ö.680 yilinda bölgeye gelen Sakalardir. Murat Nehri ve Doğubeyazit çevrelerine kisa sürede yerleşmişlerdir.

Ağri nin toplam nüfusu ise ; 131.104 dür .

[B]Kültürel ve doğal zenginlikler[/B]

Ağri Daği : Doğubeyazit'ta bulunan ve volkanik bir dağ olan Ağri_Daği 5137 metre yüksekliği ile Avrupa'nin ve Türkiye'nin en yüksek dağidir.Nuh Tufani'ndan sonra Nuh'un gemisine ev sahipliği yapmasi dolayisiyla efsanevi özelliği olan bir dağdir.Dağ İran'in 16 km batisinda,Ermenistan'in 32 km güneyinde yer alir.

[B][B]İshak Paşa Sarayi :[/B][/B] İshak Paşa Sarayi, Ağri Daği'nin yakininda, Doğubeyazit'in 5 kilometre uzağinda eski Doğubeyazit yaninda sarp kayalar üzerine,7.600 m² bir alan üzerine kurulmuş, kartal yuvasini andiran 116 odali bu saray aslinda türbesi, camii, surlari, iç ve diş avlulari, divan ve harem salonlari, koğuşlari ile bir bey kalesidir.

Nuh'un Gemisi : Ağri daği'nin güney karşisindaki Şürbahar (Telçeker) ile Üzengili (Meşar) köyleri arasinda doğal bir anittir. Aslinda bu anit, gemi biçimli bir şekil (siluet) dir. Türkiye - İran Transit yoluna 3,5 km. mesafededir.Nuh Tufani sonucunda karaya oturan geminin bufada kaldiği öne sürülmektedir. 1983 yilindan iti*baren kutsal geminin kalintilarim burada arama çalişmalari hizlanmiştir.

Meteor Çukuru : Doğubayazit'in 35 km. doğusunda. Küçük Ağri dağinin eteğinin bittiği yerdedir, İran sinirina 2 km uzakta, Gürbulak sinir kapisi ile Sariçavuş köyü arasindadir. 1892 yilinda gökten düştüğü sanilan büyük bir parçanin meydana getirdiği çukur, dünyada büyüklük ve derinlik itibariyle Alaskadakinden sonra ikinci büyük meteor çukuru budur. Genişliği 35 m., derinliği 60 m. dir. Toprağa gömülü göktaşinin üzeri iç duvarlardan çöken toprak tabakalariyla örtülüdür.

Balik Gölü : Ağri'nin kuzeyinde, Kars sinirindaki Sinek yaylasinda alabaliği ile ünlü bir lav setti gölüdür. Gölün suyu tatli ve temizdir. Sazan baliği ve ünlü kirmizi pullu (kizil alabalik) alabaliği vardir. Gölün çevresindeki buz gibi kaynaklar, Anadolu'nun en güzel sularidir. Göl, doğal bir güzelliğe ve sade bir manzaraya sahiptir.Deniz seviyesinden 2241 m. yükseklikte bulu*nan Balik gölü, yurdumuzun en fazla yüksekte oluşmuş gölüdür. Alani 34 km2. olup, derinliği 100 m.yi aşmaktadir.Gölün güney kiyisinda plaj sitesi ve turistik te*sisler vardir.Balik gölüne kisa yol, Taşliçay üzerinden çikan 26 km.lik yoldur. Bu yolu, 60 km.lik Doğubeyazit yolu tamamlar.

Kudret Köprüsü : Köprü Diyadin İlçesindeki kaplicalarin bitişiğindedir. Zaten bu çermi*ğin adi da buradan gelir. Murat nehri buradaki toprak ve kaya yiğinini sökemediğinden altini delmiş, açtiği tünelden akmiştir. Dünyada benzeri olmayan bu köprü, 30 m. yükseklik, 30 m. genişliktedir. Aradaki 150 m. boşluktan sonra ikinci doğal köprü yer almaktadir.

Hamur Deresi : Murat nehri'nin Hamur ile Tutak arasinda aktiği Hamur deresi, doğal güzelliklere sahiptir. Sularin bazi yerlerde çağlayarak, bazi yerlerde durgun ve vadinin yapisina uygun biçimde kivrilarak akmasi, yer yer görülen ağaçliklar, bostanlar buraya ayri bir çekicilik kazandirir. Hamur deresi; balik avlama, iyi bir piknik ve dinlenme yeridir.

Tendürek Daği : Sönmüş, volkanik bir dağdir. Diyadin'in ve kap*licalarin güney doğusundadir. Dağin üzerinde tandira benzer sicak çukurlar olduğundan böyle adlandiril*miştir. Doğal güzelliği ve kaynak sularinin yaninda, üzerinde buram buram duman (buhar) tüten sicak su gözeleri de vardir. Sicak ve soğuk kaynak suyu bol*dur. Murat nehrinin ilk çikiş yeri buradir.Tendürek dağinin sicak sulari minerallidir. Dağin tepesinde, (içinde su aygirlari olduğu söylenen) krater bir göl oluşmuştur. Yazin yayla olarak kullanilir. Havasi ve yeşilliği insana ferahlik verir. Av hayvanlarinin da olduğu Tendürek'te ilkbaharda çok mantar yetişir.

Yöresel Yemekler :
-Abdigor Köftesi:En taninmiş yemeği Abdigor Köftesi’dir. Doğubeyazit’ta yaygin olan bu köfte, içli köfteye benzer. Etin dövülerek yumruk büyüklüğüne getirilmesi sonunda pişirilir.

[Resim: 633689283274065366.jpg]

[B][B]-Goşteberg; Et: [/B]Tereyaği, soğan, salça ve ayni addaki ot harmanlanip hayvan postuna doldurulur ve nemli toprağa gömüldükten sonra üzerinde ateş yakilarak pişirilir ki, buna buğulama da denir.

[/B]-Selekeli (saç kavurma)
-BEYAZ BAL : Türkiye’nin en güzel çiçek bali burada elde edilir.
-HAŞIL:Haşil yapilirken ince yarma önce bulamaç şeklinde pişirilir. Sonra ortasi havuz gibi açilir ve üzerine tereyaği konur. Çevresine ise sarmisakli yoğurt gezdirilir. Haşil ortasina açilan yağ havuzu nedeni ile ayri tabaklara bölünmez ve tek bir kaptan yenir.

-[B]HENGEL:Buğday unundan hazirlanan hamur bir süre dinlendirilir, yufka şeklinde ince olarak açilir ve kareler şeklinde kesilir. Kaynar suda haşlandiktan sonra süzülür ve bir tepsiye çekilir. Üzerine sarimsakli yoğurt veya hengel sosu dediğimiz yöremize has kurut isimli bir malzeme ezilerek dökülür yine içinde küçük soğan parçaciklari kavrulmuş tereyaği dökülerek servis yapilir. Bekletilmeden ve soğutulmadan yenmesi gerekir.[/B]

[Resim: 633689282529534116.jpg]

[B]-KUYMAK:Önce bir tavaya kaymak konulur ve isitilir. Daha sonra alabildiği kadar Misir unu veya buğday unu konularak sürekli bir biçimde kariştirilir. Biraz su dökülerek kariştirilamaya devam edilir. Ta ki kaymağin yaği çikincaya kadar, yağ çiktiği zaman yenmeye hazirdir. [/B]
[B]-KETE:Mayalanmiş hamurun, yufka seklinde açilarak doğrudan sacin üzerinde pişirilmesidir. Yağlanarak veya kuru olarak yenir. Yufkadan kalin lavaştan ince olduğu için yöremize özeldir.[/B]
[B]-HASUDE:Hasuda tatli bir yiyecektir. Önce şerbet hazirlanir. Şerbetin içine çok az un atilir ve çirpilir. Daha sonra tavada yağ isitilir ve içine hazirladiğimiz şerbetle un dökülerek kariştirilir. 5-10 dakika böylece ateşte pişirildikten sonra hazir olan hasuda yenmeye hazirdir. [/B]
[B]-ÇİRİŞ KETESİ:Buğday unundan hazirlanan hamur bir süre dinlendirilir, yufka şeklinde açilir ve içine yöremizde yetişen çiriş isimli bir bitki konularak sac üzerinde pişirilir. Biraz dinlendirildikten sonra içine tere yaği dökülerek yenilir.[/B]
[B]-MURTUĞA:[/B]
Un,şeker,süt ve su’nun kariştirilmasi ile yağda kizartilip helva şekline getirildikten sonra içine ceviz içi,findik atilabildiği gibi sade olarak ta yeme haline getirilir.
[B]-HALİSE: [/B]Kabuğu alinmiş buğday ve Tavşan etinin tandirda kiremit kaplarda saatlerce tuz katmadan kaynatilip hazir hale getirildikten sonra üzerine yağ ve tuz katmak suretiyle yemeye hazir hale getirilir.

[Resim: 633689282120784116.jpg]