Giriş Yap

BÖRTECINE 38 · 03.09.2010, 02:11

09.AYDIN
Aydin ili Ege Bölgesi'ne bağli bir şehrimizdir. Şehrin nüfusu 2008 yilina göre 171.816'dir.

Aydin, eşsiz nitelikteki antik çağin kent ve tapinaklari ile muhteşem doğal güzelliklere sahiptir. Kent coğrafi konumundan ötürü çeşitli uygarliklara ev sahipliği yapmiş ve her bir uygarlik bölgede kendi izlerini birakmiştir. Antik çağin Afrodisias, Milet, Alinda, Didyma, Nysa, Priene, Magnesia gibi önde gelen kentlerinde doğa filozoflari Thales, Anaksimender ve Anaksimenes’i, tarihçi ve coğrafyaci Hekatais’u, şehir plancisi ve mimar Hippodamos ile İsidoros’u yetiştirmiş olan Aydin; Kuşadasi ve Didim gibi sahil ilçeleriyle turizm açisindan Türkiye’nin önde gelen kentlerinden biridir.

Coğrafi konumu nedeniyle ilk çağlardan beri önemli bir yerleşim merkezi olan Aydin'in kuzeyinde İzmir ve Manisa, doğusunda Denizli, Güneyinde Muğla yer alir. Bati sinirlari ise Ege Denizi kiyilari çizer. İlin denizden yüksekliği 40 metredir. Akdeniz ikliminin etkisindedir. Bu iklim şartlari ve topografik yapi Aydin ve çevresinde iki ayri bitki topluluğunun (maki ve orman) gelişmesine neden olmuştur. Bunun yaninda zeytin, incir, turunçgiller, kestane vb. kirsal kesimde ise çam ve benzeri türler mevcuttur.

AYDIN EFELERİ:
Zeybeklik kurumu üç birimden oluşmaktadir. Efe, Zeybek, Kizan
Efe, zeybeklerin başidir. Zeybekler, kizanlardan sorumlu kolbeyidirler. Kizanlar ise efenin buyruğundaki askerlerdir.

EFE
Efelik bir tür seçimle olur. Efenin oğlu efenin değerinde ise efe seçilir. Artik her şey onun buyruğuna kalmiştir. Efenin oğlu seçilemezse, Zeybekler aralarindan en değerli zeybeği efe seçerler.
Efeler birbirlerine ateşli silah çekmezlerdi. Zira bu korkaklik sayilirdi. Mintanlarinin yaka düğmeleri sürekli açiktir. Sakal birakmazlar, pala biyiklidirlar. Başlari ustura ile tiraş edilir, arka ortadan “Perçem “ sarkardi. Bindikleri at erkek, koşumlarinin metal aksamlari gümüştendir. Ayaklarinda “kayalik” denilen özel işlemeli çizmeler bulunur. Uzun namlu’lu silah olarak da “Filinta “ taşirlardi.

ZEYBEK
Zeybek kelimesi ve Zeybeklik çeşitli kaynaklarda değişik tariflerle tanimlanmiştir. Bilindiği üzere Anadolu’ya yerleşen ilk Türk’lerde asker ve orduya Sü denilmektedir. Bundan türemiş pek çok kelime arasinda subaşi (Ordu Komutani) Sü-be (ordugah, karargah) ve birde subay anlamina gelmek üzere Sü-bek sözcüğü bulunmaktaydi. Nitekim günümüzde ayni anlamda Su-bay olarak kullanilmaktadir. Bu sözcükteki S harfinin diğer birçok eski sözcükte olduğu kabul edilirse sözcüğün Zü-bek, Zi-bek ve dil akiciliği dolayisiyla da Ziybek, ZEYBEK şekline dönüştüğü ortaya çikar. Diğer taraftan başka bir anlama gelen Sü-bek sözcüğü nasil Arapça kökenli Seybekten alinmişsa Arapçanin o çağlardaki büyük etkisi nedeniyle de SÜ-BEK sözcüğünün Zeybek veya Seybek haline gelmesi o kadar olağandir. Nitekim zeybeklerin tarihteki fonksiyonlari üzerinde yapilacak her araştirmada onlarin askerlikle yakindan veya uzaktan kesinlikle bir ilişkisi olduğu görülür.

Yunan işgalinden sonra vatanin müdafaasiz kaldiğini gören bu Türk çocuklari silahlari ve adamlariyla dağlardan inerek Kuva-yi Milliye saflarina katildilar. Esasen efe ve zeybeklere karşi büyük hayranlik duyan halk da onlari tabii bir lider olarak gördüler ve bir çok vatandaş gönüllü olarak onlarin saflarina katildi. Bu suretle Kuva-yi Milliye Ege Bölgesinde etkili bir şekilde efe ve zeybeklerin etrafinda oluştu. Yörük Ali Efe, Demirci Memet Efe, Danişmentli İsmail Efe, Köşklü İsmail Efe, Sökeli Ali Efe, Killioğli Hüseyin Efe ve Uzunlarli Yörük Karahasan Efe bir çoklari vatan savunmasinda ve düşman işgalinin kirilmasinda etkili oldular.

KIZAN
Kizanlar efenin maiyetindeki askerlerlerdir.Kizan kelime anlami olarak; Bati Anadolu’nun bazi yörelerinde "Çocuk" anlaminda kullanilan bir sözcüktür.
Kizanlarin; Mintanlarinin kollari uzundur. Giyimleri sade, cepkenleri sirma işlemelidir. Başlarinin ortasi traş edilir. Uzun namlulu silah olarak da "Martin" kullanirlardi. Efenin izni olmadan evlenemezlerdi.

AYDIN YEMEKLERİ
Türk Mutfaği, dünyanin en zengin, çeşidi bol ve lezzetli mutfaklari arasindadir. Aydin ve çevresinin, yemekleri ile buna katkisi büyüktür.Halkin büyük bir kismi zeytinyaği kullanir ve çoğu yemeklerini de zeytinyaği ile pişirir. Yörenin kendine özgü yemeklerinden bazilari şunlardir;

Çorbalar:Tarhana çorbasi, kulak çorbasi.

Yemekler: Acili güveç, patlican biber kizartma, zeytinyağli kirli kizartma, zeytinyağli taze ve kuru börülce, patlican kavurma, sarmaşik ve kedirgen kavurma, yaprak sarma, etli nohut yahnisi, nohutlu kereviz, etli enginar, arap saçi, ciğer sote, imam bayildi, keşkek, tandir kebap, yuvarlama (sikma), paşa böreği, cilav (ayran böreği), ev makarnasi.

Salatalar: Patlican-biber teretoru (turşusu), börülce teretoru, turp otu salatasi, semizotu salatasi, çingene pilavi.

Tatlilar: Helva, irmik helvasi, zerde, muhallebi, sütlaç, aşure, lokma.

İLİMİZDEN GÖRÜNTÜLER