Mimar Sinan'in doğduğu Kayseri'nin Ağirnas Belediyesi eski Başkani Mehmet Osman Başoğlu da Sinan'in vasiyetine işaret ederek, buna göre evinin bahçesine gömüldüğünü söyledi.
''Bugün Sinan'in burada ne evi var, ne de bahçesi. Sinan'a yakişir bir türbe ve çevre yapilmasini temenni ediyorum'' diyen Başoğlu, anma törenine bir mimar olan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkani Kadir Topbaş'in katilmamasini eleştirdi.
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Zeki Sönmez de türbenin Sinan'in evinin bahçesinde bulunduğunu, ama evinin artik olmadiğini ifade ederek, ''Yapilmasi gereken şey, burada Mimar Sinan Müzesi kurmak ve Sinan'in evini ihya etmektir'' dedi.
Mimar Sinan'in gerçek bir sanat dahisi olduğunu ifade eden Prof. Dr. Sönmez, ''Sinan, dünyada gelmiş geçmiş en iyi mimar ve sanatçidir'' diye konuştu.
Tarihi Kentler Birliği adina konuşan Oktay Ekinci de Sinan'in bir kamu mimari olduğunu kaydederek, ''Yani Sinan kamunun, devletin yarattiği bir dehadir'' dedi.
Katilimcilar, törende daha sonra Sinan'in türbesini gezerek, çiçek birakti ve dua etti.
MİMAR SİNAN, ÖLÜMÜNÜN 421. YILINDA İZMİR'DE DE ANILDI
Mimar Sinan, 421. ölüm yil dönümünde TMMOB Mimarlar Odasi İzmir Şubesi tarafindan düzenlenen etkinlikle anildi.
TMMOB Mimarlar Odasi İzmir Şubesi yönetim kurulu üyeleri ve Mimar Sinan İlköğretim Okulu öğrencilerinin katildiği törende, Konak'taki Mimar Sinan Aniti'na çelenk konularak saygi duruşunda bulunuldu.
Mimarlar Odasi İzmir Şubesi Başkani Hasan Topal, törende yaptiği konuşmada, Mimar Sinan'in üstlendiği rolle, Türk toplumunun ortak bilinci ve var oluşunun simgelerinden biri olduğunu belirtti.
Yapitlariyla yaşadiği dönemde kentlerin oluşumlarini yönlendiren Mimar Sinan'in ölümünden yüzyillar sonra bile bugünkü Türk mimarliğina model oluşturmaya devam ettiğini, ancak bunun büyük ölçüde salt kopyalamadan öteye gitmediğini ifade eden Topal, ilerleme ve gelişme tutkusundan yoksun bir tasarim ve çevre anlayişinin, kentleri yaşanmasi zor, sikişik yapi yiğinlari haline dönüştürdüğünü kaydetti.
Topal, Mimar Sinan'in öğretisinin kopyalamayi değil, anlamayi, yorumlamayi ve geliştirmeyi vurguladiğina işaret ederek, şöyle konuştu:
''Sinan'in varliği ile küresel ölçekte zenginleşen ulusal mimarlik kent ve çevre kültürümüzün, ondan 500 yil sonra cahil ve popülist bir vahşi rant anlayişiyla yok edilmesine göz yummaya hakkimiz olmamalidir. Mimar ve şehircilerimizin olduğu kadar halkimizin da Sinan'dan hala öğrenebileceği çok şey var. Onun, meslek, çevre ve insan sevgisiyle oluşturduğu, araştirarak, öğrenerek ve kendini yenileyerek mükemmele erişme ilkesi, ancak toplumsal kültürümüzün uyulmasi gereken vazgeçilmez ana kurali olarak saptandiği zaman kentlerimizde daha akilci, daha insancil, toplumla daha uyumlu ve nitelikli yaşam çevreleri oluşturulabilecektir.''
MİMAR SİNAN'IN HAYATI
Mimar Sinan'in hayati ve eserleri hakkinda kendisinden dinledikleri ile “aaakiretü'l-ebniye” isimli manzum bir eser kaleme alan arkadaşi Nakkaş Sai Mustafa Çelebi'ye göre O Yavuz Sultan Selim döneminde Kayseri'den devşirme (askerlik için gayri Müslimlerden 12-18 yaş arasinda belli kanun ve usûllere göre çocuk toplama) olarak Osmanli Ordu mektebi olan Acemi Oğlanlar Ocağina alinmiştir.
Süleymaniye Camii bahçesinin köşesinde bulunan mezarinin taşinda 1588 yilinda yüz yaşini aşkin olarak vefat ettiği yazildiğina göre Sinan miladi 1590'lar civarinda doğmuş olmalidir. Mimar Sinan'in hayatinin sonuna doğru tanzim ettirdiği vakifeyisinde Kayseri'deki akrabalari zikredildiği gibi 1574 tarihli bir padişah hükmünde o zaman Hassa Mimarlari Başi olan Sinan'in mensup olduğu Kayseri'nin Ağirnas Köyü'nün yaninda bulunan Kiçi Bürüngüz (Küçük Bürüngüz) ve Üskübü (şimdiki adi Subaşi) köylerinden Kibris'in fethi üzerine (1571) buraya sürgün edilen akrabalarindan bahis bulunmaktadir.
Mimar Sinan'in Kayseri'li olduğu bu şekilde iyice belli olduktan sonra onun doğum yeri olarak Vakfiyesinde çeşme yaptirdiğini belirttiği yukarida bahsi geçen Ağirnas Köyü kabul edilmektedir.
Osmanli Devleti'nde bu devirde devşirmelerin gayr-i Müslimlerden alindiği usûlünden hareketle Sinan'in aslinin bilhassa Ermeni olduğuna dair bir kisim asilsiz iddialarda bulunulmuştur. Bunun mümkün olmadiği Prof. Dr. Nejat Göyünç'ün Mimar Sinan'in asli hakkindaki araştirmasi ile ortaya konmuştur. Tahrirlerden görülen ailesi ve çevresindeki Türkçe isimlerden Türk asilli olmasi kuvvetle muhtemel olan Sinan'in böyle olmamasi halinde bile Türk-Osmanli eğitimi ve kültürü altinda büyük bir deha olarak yetişmiş olmasi onun menşeinin araştirilmasini gereksiz kilmaktadir.
Sinan Yavuz Sultan Selim'in saltanatina rastlayan yillarda (1512-1521) O'nun İran ve Misir seferine katilmiştir. Kanuni Sultan Süleyman'in ilk yillarinda vuku bulan Belgrad Seferine (1521) Osmanli askerî sisteminde Acemi Ocağindan sonra gelen Yeniçeri Ocağina giren Sinan Yeniçeri olarak iştirak etmiştir. Bundan sonra sirasi ile Kanuni'nin Rodos Mohaç Viyana Iraaaan Korfu Pulya ve Boğdan seferlerine katilmiş ve askerî rütbesi de buna paralel olarak artmiştir
Sinan bu seferler esnasinda büyük bir ihtimalle Kayseri'deki ailesinden gelen yapi ustaliği kabiliyet ve tecrübesini yeni gördüğü yapilari inceleyerek geliştirmiş ve kendisine mimarlik dişinda bir yol çizmiştir. O'nun bu meğil ve kabiliyetini gören amirleri de herhalde bu döneminde askerî görevlerinin yaninda O'na bu sahada bir kisim işler vermişlerdir.
Sinan Hassa mimarlarinin başi olmadan orduda görevli iken sefer aralarinda muhtelif binalar yapmağa mimarlik dalinda tek başina kendini ortaya koymaya başlamiştir. Daha 1530-31 1532-33 ve 1533-34 yillarinda İstanbul'da bir kisim camii ve mescidin inşaatini gerçekleştirdiğini görmekteyiz. O nihayet Mimarbaşi Acem Ali'nin 1538 yilinda vefati üzerine ikinci vezir Damat Lütfi Paşa'nin tavsiyesi ile bu makama getirilmiştir.
Ve hemen İstanbul'da Hurrem Sultan Mihrimah Sultan ve 1548 yilinda da Osmanli-İslâm mimarisinin dönüm noktasi olan Şehzade Camii ve külliyesinin yapimina muvaffak olmuştur. O bundan sonra 1588 yilindaki ölümüne kadar 40 yillik mimarbaşilik hayati içerisinde irili ufakli yüzlerce eseri bu arada 1550-1557 yillari arasinda da İstanbul Süleymaniye külliyesini yapmiştir. 1568 de başladiği ve kendisinin de en büyük eseri olarak vasiflandirdiği Edirne Selimiye Camii ve Külliyesi 1547 yilinda 84 yaşinda iken tamamlanmiştir.
Hayatinin sonlarinda 1579 Atik Valide1580 'de Üsküdar Şemsi Ahmet Paşa Tophane Kiliç Ali Paşa ve Eyüp Zal Mahmut Paşa Camii ve külliyelerini 1583 'te İstanbul Kiliç Ali Paşa Hamami Manisa Muradiye Külliyesi 1584'te yine İstanbul'da Mehmet Ağa Mesih Paşa ve Nişanci Camileri ve 1586 ve 1587'de de büyük bir ihtimalle Kiliç Ali Paşa Türbesi'ni yaptirmiştir.
Kayseri'de Kurşunlu (Haci Ahmet Paşa) Camii de hayatinin bu son döneminde yapmiş olan Sinan o devirde nadir görülecek yüzyil civarindaki bütün ömrünü bu şekilde resmî görevde ve imar faaliyetlerinde geçirmiş daha doğrusu devrinin idaresi kendisini takdir edip sonuna kadar kendisini bu görevden mahrum birakmamiştir. Sinan bugünkü gibi yaş haddinden emekli yapilsa idi ne Selimiye ve ne de bu dönemde yapilmiş diğer eserler yapilabilirdi. Zikredildiği üzere Sinan Süleymaniye Külliyesine sikiştirdiği mütevazi mezarinin taşina göre 1588 (H. 996) yilinda vefat etmiştir.
MİMAR SİNAN'IN ESERLERİ
Camiler
İstanbul Süleymâniye Câmii,
İstanbul Şehzâdebaşi Câmii,
Haseki Hürrem Câmii,
Mihrimah Sultan Camii (Edirnekapi’da),
Osman Şah Vâlidesi Câmii (Aksaray’da),
Sultan Bâyezîd Kizi Câmii (Yenibahçe’de),
Ahmed Paşa Câmii (Topkapi’da),
Rüstem Paşa Câmii (Tahtakale’de),
Mehmed Paşa (Sokullu) Câmii (Kadirga Limaninda),
İbrâhim Paşa Câmii (Silivrikapi’da),
Bâli Paşa Câmii (Hüsrev Paşa Türbesi yakininda,
Haci Evhad Câmii (Yedikule yakininda),
Kazasker Abdurrahmân Çelebi Câmii (Molla Gürânî’de),
Mahmûd Ağa Câmii (Ahirkapi yakininda),
Odabaşi Câmii (Yenikapi yakininda),
Hoca Hüsrev Câmii (Kocamustafapaşa’da),
Hamâmî Hâtun Câmii (Sulumanastir’da),
Defterdar Süleymân Çelebi Câmii (Üsküplü Çeşmesi yakininda),
Ferruh Kethüdâ Câmii (Balat Kapisi içinde),
Yunus Bey Câmii (Balat’ta),
Hürrem Çavuş Câmii (Yenibahçe yakininda),
Sinan Ağa Câmii (Kâdi Çeşmesi yakininda),
Ahî Çelebi Câmii (İzmir İskelesi yakininda),
Süleymân Subaşi Câmii (Unkapani’nda),
Zâl Mahmûd Paşa Câmii (Eyüp’te),
Nişanci Paşa Çelebi Câmii (Kiremitlik’te),
Kasim Paşa Câmii (Tersâne yakininda),
Sokullu Mehmed Paşa Câmii (Azapkapisi’nda),
Kiliç Ali Paşa Camii (Tophane’de),
Muhiddin Çelebi Câmii (Tophâne’de),
Molla Çelebi Câmii (Tophâne Beşiktaş arasinda),
Ebü’l-Fazl Câmii (Tophâne üstünde),
Şehzâde Cihangir Câmii (Tophâne’de),
Sinan Paşa Camii (Beşiktaş’ta),
Mihrimah Sultan Câmii (Üsküdar’da, iskelede),
Eski Vâlide Câmii (Üsküdar’da),
Şemsi Ahmed Paşa Câmii (Üsküdar’da),
İskender Paşa Câmii (Kanlica’da),
Çoban Mustafa Paşa Câmii (Geğbüze’de),
Pertev Paşa Câmii (İzmit’te),
Rüstem Paşa Câmii (Sapanca’da),
Rüstem Paşa Câmii (Samanli’da),
Mustafa Paşa Câmii (Bolu’da),
Ferhad Paşa Câmii (Bolu’da),
Mehmed Bey Câmii (İzmit’te),
Osman Paşa Câmii (Kayseri’de),
Haci Paşa Câmii (Kayseri’de),
Cenâbî Ahmed Paşa Câmii (Ankara’da),
Lala Mustafa Paşa Câmii (Erzurum’da),
Sultan Alâeddin Selçûkî Câmiinin (Çorum’da) yenilenmesi,
Abdüsselâm Câmiinin (İzmit’te)yenilenmesi,
Kiliseden dönme Eski Câminin (İznik’te)Sultan Süleymân tarafindan yeniden yaptirilmasi,
Hüsreviye (Hüsrev Paşa)Câmii (Haleb’de),
Sultan Murâd Câmii (Manisa’da),
Orhan Câmiinin (Kütahya’da)yenilenmesi,
Kâbe-i şerîfin kubbelerinin tâmiri,
Hüseyin Paşa Câmii (Kütahya’da),
Rüstem Paşa Câmii (Bolvadin’de),
Sultan Selim Câmii (Karapinar’da),
Sultan Süleymân Câmii (Şam, Gök Meydanda),
Sultan Selim Câmii (Edirne’de),
Taşlik Câmii (Mahmûd Paşa için, Edirne’de),
Defterdar Mustafa Çelebi Câmii (Edirne’de),
Haseki Sultan Câmii (Edirne, Mustafa Paşa Köprüsü başinda),
Semiz Ali Paşa Câmii (Babaeski’de),
Sokullu Mehmed Paşa Câmii (Hafsa’da, Trakya),
Sokullu MehmedPaşa Câmii (Burgaz’da),
Semiz Ali Paşa Câmii (Ereğli’de),
Bosnali MehmedPaşa Câmii (Sofya’da),
Sofu MehmedPaşa Câmii (Hersek’te),
FerhadPaşa Câmii (Çatalca’da),
Maktul Mustafa Paşa Câmii (Budin’de),
Firdevs Bey Câmii (Isparta’da),
Memi Kethudâ Câmii (Ulaşli’da),
Tatar Han Câmii (Kirim, Gözleve’de),
Rüstem Paşa Câmii (Rodoscuk’ta),
Vezir Osman Paşa Câmii (Tirhala’da),
Rüstem Kethüdâsi Mehmed Bey Câmii (Tirhala’da),
Mesih Mehmed Paşa Câmii (Yenibahçe’de).
Medreseler
Sultan Süleymân Medresesi (Mekke’de),
Süleymâniye Medreseleri (İstanbul’da),
Yavuz Sultan Selim Medresesi (Halicilar Köşkünde),
Sultan Selim Medresesi (Edirne’de),
Sultan Süleymân Medresesi (Çorlu’da),
Şehzâde Sultan Mehmed Medresesi (İstanbul’da),
Haseki Sultan Medresesi (Avratpazari’nda),
Vâlide Sultan Medresesi (Üsküdar’da),
Kahriye Medresesi (Sultan Selim yakininda),
Mihrimah Sultan Medresesi (Üsküdar’da),
Mihrimah Sultan Medresesi (Edirnekapi’da),
MehmedPaşa Medresesi (Kadirga’da),
MehmedPaşa Medresesi (Eyüp’te),
Osman Şah Vâlidesi Medresesi (Aksaray yakininda),
Rüstem Paşa Medresesi (İstanbul’da),
Ali Paşa Medresesi (İstanbul’da), 17i.lşiplş.ml.çmö)AhmedPaşa Medresesi (Topkapi’da),
Sofu MehmedPaşa Medresesi (İstanbul’da),
İbrâhim Paşa Medresesi (İstanbul’da),
Sinân Paşa Medresesi (Beşiktaş’ta),
İskender Paşa Medresesi (Kanlica’da),
Kasim Paşa Medresesi,
Ali Paşa Medresesi (Babaeski’de),
Misirli Mustafa Paşa Medresesi (Geğbüze’de),
Ahmed Paşa Medresesi (İzmit’te),
İbrâhim Paşa Medresesi (Îsâ Kapisinda),
Şemsi Ahmed Paşa Medresesi (Üsküdar’da),
Kapi Ağasi Mahmûd Ağa Medresesi (Ahirkapi’da),
Kapiağasi Câfer Ağa Medresesi (Soğukkuyu’da),
Ahmed Ağa Medresesi (Çapa’da),
Hâmid Efendi Medresesi (Filyokuşu’nda),
Mâlûl Emir Efendi Medresesi (Karagümrük’te),
Ümm-i Veled Medresesi (Karagümrük’te),
Üçbaş Medresesi (Karagümrük’te),
Kazasker Perviz Efendi Medresesi (Fâtih’te),
Hâcegizâde Medresesi (Fâtih’te),
Ağazâde Medresesi (İstanbul’da),
Yahya Efendi Medresesi (Beşiktaş’ta),
Defterdar Abdüsselâm Bey Medresesi (Küçükçekmece’de),
Tûtî Kâdi Medresesi (Fâtih’te),
Hakîm Mehmed Çelebi Medresesi (Küçükkaraman’da),
Hüseyin Çelebi Medresesi (Çarşamba’da),
Şahkulu Medresesi (İstanbul’da),
Emin Sinân Efendi Medresesi (Küçükpazar’da),
Yunus Bey Medresesi (Draman’da),
Karci Süleyman Bey Medresesi,
Hâcce Hâtun Medresesi (Üsküdür’da),
Defterdar Şerifezâde Medresesi (Kâdiçeşmesi’nde),
Kâdi Hakîm Çelebi Medresesi (Küçükkaraman’da),
Kirmasti Medresesi,
Sekban Ali Bey Medresesi (Karagümrük’te),
Nişanci MehmedBey Medresesi (Altimermer’de),
Kethüdâ Hüseyin Çelebi Medresesi (SultanSelim’de),
Gülfem Hâtun Medresesi (Üsküdar’da),
Hüsrev Kethüdâ Medresesi (Ankara’da),
Mehmed Ağa Medresesi (Çatalçeşme’de).
Dârülkurrâlar
Sultan Süleyman Han Dârülkurrâasi (İstanbul’da),
Vâlide Sultan Dârülkurrâsi (Üsküdar’da),
Hüsrev Kethüdâ Dârülkurrâsi (İstanbul’da),
Mehmed Paşa Dârülkurrâsi (Eyüp’te),
Müftü Sa’di Çelebi Dârülkurrâsi (Küçükkaraman’da),
Sokullu MehmedPaşa Dârülkurrâsi (Eyüp’te),
Kâdizâde Efendi Dârülkurrâsi (Fâtih’te).
Türbeler
Sultan Süleymân Türbesi (Süleymaniye’de),
Şehzâde Sultan MehmedTürbesi (Şehzâdebaşi’nda),
SultanSelim Türbesi (Ayasofya civârinda),
Hüsrev Paşa Türbesi (Yenibahçe’de),
ŞehzâdelerTürbesi (Ayasofya’da),
Vezir-i âzam RüstemPaşa Türbesi (Şehzâde Türbesi yakininda),
Ahmed Paşa Türbesi (Eyüp’te),
MehmedPaşa Türbesi (Topkapi’da),
Çocuklari için inşâ ettiği türbe,
Siyavuş Paşa Türbesi (Eyüp’te),
Siyavuş Paşanin çocuklari için yapilan türbe (Eyüp’te),
Zâl Mahmûd Paşa Türbesi (Eyüp’te),
Şemsi Ahmed Paşa Türbesi (Üsküdar’da),
Yahya Efendi Türbesi (Beşiktaş’ta),
Arap AhmedPaşa Türbesi (Findikli’da),
HayreddinPaşa Türbesi (Beşiktaş’ta),
Kiliç Ali Paşa Türbesi (Tophâne’de),
Pertev Paşa Türbesi (Eyüp’te),
Şâh-i Hûban Türbesi (Üsküdar’da,
Haseki Hürrem Sultan Türbesi (Süleymaniye’de).
İmâretler
Sultan Süleymân İmâreti (Süleymaniye’de),
Haseki Sultan İmâreti (Mekke’de),
Haseki Sultan İmâreti (Medîne’de),
Mustafa Paşa Köprüsü başinda bir imâret (Edirne’de),
SultanSelim İmâreti (Karapinar’da),
SultanSüleymân İmâreti (Şam’da),
Şehzâde Sultan Mehmed İmâreti (İstanbul’da),
SultanSüleymân İmâreti (Çorlu’da),
Vâlide Sultan İmâreti (Üsküdar’da),
Mihrimah Sultan İmâreti (Üsküdar’da),
Sultan Murâd İmâreti (Manisa’da),
Rüstem Paşa İmâreti (Rodoscuk’ta),
Rüstem Paşa İmâreti (Sapanca’da),
MehmedPaşa İmâreti (Burgaz’da),
MehmedPaşa İmâreti (Hafsa’da),
Mustafa Paşa İmâreti (Geğbüze’de),
MehmedPaşa İmâreti (Bosna’da).
Dârüşşifâlar
Sultan Süleymân Dârüşşifâsi (Süleymaniye’de),
Haseki Sultan Dârüşşifâsi (Haseki’de),
Vâlide Sultan Dârüşşifâsi (Üsküdar’da)
Su Yollari
Kemerleri Bend Kemeri (Kağithâne’de),
Uzun Kemer (Kemerburgaz’da),
Muglava Kemeri (Kemerburgaz’da),
Gözlüce Kemer (Cebeciköy’de),
Müderris köyü yakinindaki kemer (Kemerburgaz’da).
Köprüler
Büyükçekmece Köprüsü,
Silivri Köprüsü,
Mustafa Paşa Köprüsü (Meriç üzerinde),
Sokullu Mehmed Paşa Köprüsü (Tekirdağ’da),
Odabaşi Köprüsü (Halkalipinar’da),
Kapiağasi Köprüsü (Harâmidere’de),
MehmedPaşa Köprüsü (Sinanli’da),
Vezir-i âzam Mehmed Paşa (Mostar) Köprüsü (Bosna’da, Vişigrad kasabasinda).
Kervansaraylar
Kervansaray (Sultan Süleymân İmâreti yakininda),
Kervansaray (Büyükçekmece’de),
RüstemPaşa Kervansarayi (Rodosçuk’ta),
KebecilerKervansarayi (Bitpazari’nda),
Rüstem Paşa Kervansarayi (Galata’da),
Ali Paşa Kervansarayi (Bursa’da),
Ali Paşa Kervansarayi (Bitpazari’nda),
Pertev Paşa Kervansarayi (Vefâ’da),
Mustafa Paşa Kervansarayi (Ilgin’da),
Rüstem Paşa Kervansarayi (Sapanca’da),
Rüstem Paşa Kervansarayi (Samanli’da),
Rüstem Paşa Kervansarayi (Karişdiran’da),
RüstemPaşa Kervansarayi (Akbiyik’ta),
Rüstem Paşa Kervansarayi (Karaman Ereğlisi’nde),
Hüsrev Kethüdâ Kervansarayi (İpsala’da)
MehmedPaşa Kervansarayi (Hafsa’da),
Mehmed Paşa Kervansarayi (Burgaz’da),
RüstemPaşa Kervansarayi (Edirne’de),
Ali Paşa Çarşisi ve Kervansarayi (Edirne’de),
İbrâhim Paşa Kervansarayi (İstanbul’da).
Saraylar
Saray-i atîk tâmiri (Beyazit’ta),
Saray-i cedîd-i hümâyûn tâmiri (Topkapi’da),
Üsküdar Sarayinin tâmiri (Üsküdar’da),
Galatasarayin eski yerine yeniden inşâsi (Galatasaray’da),
Atmeydani Sarayinin yeniden inşâsi (Atmeydani’nda),
İbrâhim Paşa Sarayi (Atmeydani’nda),
Yenikapi Sarayinin yeniden inşâsi (Silivrikapi’da),
Kandilli Sarayinin yeniden inşâsi (Kandilli’de),
Fenerbahçe Sarayinin yeniden inşâsi (Fenerbahçe’de),
İskender Çelebi Bahçesi Sarayinin yeniden inşâsi (İstanbul şehir dişinda),
Halkali Pinar Sarayinin yeniden inşâsi (Halkali’da),
Rüstem Paşa Sarayi (Kadirga’da),
MehmedPaşa Sarayi (Kadirga’da),
Mehmed Paşa Sarayi (Ayasofya yakininda),
MehmedPaşa Sarayi (Üsküdar’da),
Rüstem Paşa Sarayi (Üsküdür’da),
Siyavuş Paşa Sarayi (İstanbul’da),
Siyavuş Paşa Sarayi (Üsküdar’da),
Siyavuş Paşa Sarayi (Üsküdar’da),
Siyavuş Paşa Sarayi (yine Üsküdar’da),
Ali Paşa Sarayi (İstanbul’da),
AhmedPaşa Sarayi (Atmeydani’nda),
Ferhad Paşa Sarayi (Bâyezîd civârinda),
Pertev Paşa Sarayi (Vefâ Meydaninda),
SinânPaşa Sarayi (Atmeydani’nda),
Sofu MehmedPaşa Sarayi (Hocapaşa’da),
Mahmûd Ağa Sarayi (Yenibahçe’de),
MehmedPaşa Sarayi (Halkali yakininda Yergöğ’de),
Şâh-i Hûbân Kadin Sarayi (Kasimpaşa Çeşmesi yakininda),
Pertev Paşa Sarayi (şehrin dişinda),
AhmedPaşa Sarayi (şehrin dişinda),
AhmedPaşa Sarayi (Taşra Çiftlik’te),
AhmedPaşa Sarayi (Eyüp’te),
Ali Paşa Sarayi (Eyüp’te),
MehmedPaşa Sarayi (şehrin dişinda, Rüstem Çelebi Çiftliğinde),
Mehmed Paşa Sarayi (Bosna’da),
Rüstem Paşa Sarayi (İskender Çelebi Çiftliğinde).
Mahzenler
Buğday mahzeni (Galata Köşesinde),
Zift Mahzeni (Tersâne-i Âmirede),
Anbar (sarayda),
Anbar (Has Bahçe Yalisinda),
Mutbak ve kiler (sarayda),
Mahzen (Unkapani’nda),
İki adet anbar (Cebehâne yakininda),
Kurşunlu Mahzen (Tophâne’de).
Hamamlar
Sultan Süleymân Hamami (İstanbul’da),
Sultan Süleymân Hamami (Kefe’de),
Üç Kapili Hamam (Topkapisarayinda),
Üç Kapili Hamam (Üsküdar Sarayinda),
Haseki SultanHamami (Ayasofya yakininda),
Haseki Sultan Hamami (Bahçekapi’da),
Haseki Sultan Hamami (Yahudiler içinde),
Vâlide SultanHamami (Üsküdar’da),
Vâlide SultanHamami (Karapinar’da),
Vâlide SultanHamami (Cibâli Kapisinda),
Mihrimah SultanHamami (Edirnekapi’da),
Lütfi Paşa Hamami (Yenibahçe’de),
MehmedPaşa Hamami (Galata’da),
MehmedPaşa Hamami (Edine’de),
Kocamustafapaşa Hamami (Yenibahçe’de),
İbrâhim Paşa Hamami (Silivrikapi’da),
Kapiağasi Yâkub Ağa Hamami (Sulumanastir’da),
Sinân Paşa Hamami (Beşiktaş’ta),
Molla Çelebi Hamami (Findikli’da),
Kaptan Ali Paşa Hamami (Tophâne’de),
Kaptan Ali Paşa Hamami (Fenerkapi’da),
Müfti Ebüssü’ûd Efendi Hamami (Mâcuncu Çarşisinda),
Mîrmirân Kasimpaşa Hamami (Hafsa’da),
Merkez Efendi Hamami (Yenikapi dişinda),
Nişanci Paşa Hamami (Eyüp’te),
Hüsrev Kethüdâ Hamami (Ortaköy’de),
Hüsrev Kethüdâ Hamami (İzmit’te),
Hamam (Çatalca’da),
RüstemPaşa Hamami (Sapanca’da),
Hüseyin Bey Hamami (Kayseri’de),
Sari Kürz Hamami (İstanbul’da),
Hayreddin Paşa Hamami (Zeyrek’te),
Hayreddin Paşa Hamami (Karagümrük’te),
Yâkub Ağa Hamami (Tophâne’de),
Haydar Paşa Hamami (Zeyrek’te),
İskender Paşa Hamami,
Odabaşi Behruzağa Hamami (Şehremini’de),
Kethüdâ Kadin Hamami (Akbaba’da),
Beykoz Hamami,
Emir Buhârî Hamami (Edirnekapi dişinda),
Hamam (Eyüp’te),
Dere Hamami (Eyüp’te),
Sâlih Paşazâde Hamami (Yeniköy’de),
Sultan Süleymân Hamami (Mekke’de),
HayreddinPaşa Hamami (Tophâne’de),
Hayreddin Paşa Hamami (Kemeralti’nda),
Rüstem Paşa Hamami (Cibâli’de),
Vâlide SultanHamami (Üsküdar’da) olmak üzere toplam 365 eseri vardir.
Haber 7-AA
''Bugün Sinan'in burada ne evi var, ne de bahçesi. Sinan'a yakişir bir türbe ve çevre yapilmasini temenni ediyorum'' diyen Başoğlu, anma törenine bir mimar olan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkani Kadir Topbaş'in katilmamasini eleştirdi.
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Zeki Sönmez de türbenin Sinan'in evinin bahçesinde bulunduğunu, ama evinin artik olmadiğini ifade ederek, ''Yapilmasi gereken şey, burada Mimar Sinan Müzesi kurmak ve Sinan'in evini ihya etmektir'' dedi.
Mimar Sinan'in gerçek bir sanat dahisi olduğunu ifade eden Prof. Dr. Sönmez, ''Sinan, dünyada gelmiş geçmiş en iyi mimar ve sanatçidir'' diye konuştu.
Tarihi Kentler Birliği adina konuşan Oktay Ekinci de Sinan'in bir kamu mimari olduğunu kaydederek, ''Yani Sinan kamunun, devletin yarattiği bir dehadir'' dedi.
Katilimcilar, törende daha sonra Sinan'in türbesini gezerek, çiçek birakti ve dua etti.
MİMAR SİNAN, ÖLÜMÜNÜN 421. YILINDA İZMİR'DE DE ANILDI
Mimar Sinan, 421. ölüm yil dönümünde TMMOB Mimarlar Odasi İzmir Şubesi tarafindan düzenlenen etkinlikle anildi.
TMMOB Mimarlar Odasi İzmir Şubesi yönetim kurulu üyeleri ve Mimar Sinan İlköğretim Okulu öğrencilerinin katildiği törende, Konak'taki Mimar Sinan Aniti'na çelenk konularak saygi duruşunda bulunuldu.
Mimarlar Odasi İzmir Şubesi Başkani Hasan Topal, törende yaptiği konuşmada, Mimar Sinan'in üstlendiği rolle, Türk toplumunun ortak bilinci ve var oluşunun simgelerinden biri olduğunu belirtti.
Yapitlariyla yaşadiği dönemde kentlerin oluşumlarini yönlendiren Mimar Sinan'in ölümünden yüzyillar sonra bile bugünkü Türk mimarliğina model oluşturmaya devam ettiğini, ancak bunun büyük ölçüde salt kopyalamadan öteye gitmediğini ifade eden Topal, ilerleme ve gelişme tutkusundan yoksun bir tasarim ve çevre anlayişinin, kentleri yaşanmasi zor, sikişik yapi yiğinlari haline dönüştürdüğünü kaydetti.
Topal, Mimar Sinan'in öğretisinin kopyalamayi değil, anlamayi, yorumlamayi ve geliştirmeyi vurguladiğina işaret ederek, şöyle konuştu:
''Sinan'in varliği ile küresel ölçekte zenginleşen ulusal mimarlik kent ve çevre kültürümüzün, ondan 500 yil sonra cahil ve popülist bir vahşi rant anlayişiyla yok edilmesine göz yummaya hakkimiz olmamalidir. Mimar ve şehircilerimizin olduğu kadar halkimizin da Sinan'dan hala öğrenebileceği çok şey var. Onun, meslek, çevre ve insan sevgisiyle oluşturduğu, araştirarak, öğrenerek ve kendini yenileyerek mükemmele erişme ilkesi, ancak toplumsal kültürümüzün uyulmasi gereken vazgeçilmez ana kurali olarak saptandiği zaman kentlerimizde daha akilci, daha insancil, toplumla daha uyumlu ve nitelikli yaşam çevreleri oluşturulabilecektir.''
MİMAR SİNAN'IN HAYATI
Mimar Sinan'in hayati ve eserleri hakkinda kendisinden dinledikleri ile “aaakiretü'l-ebniye” isimli manzum bir eser kaleme alan arkadaşi Nakkaş Sai Mustafa Çelebi'ye göre O Yavuz Sultan Selim döneminde Kayseri'den devşirme (askerlik için gayri Müslimlerden 12-18 yaş arasinda belli kanun ve usûllere göre çocuk toplama) olarak Osmanli Ordu mektebi olan Acemi Oğlanlar Ocağina alinmiştir.
Süleymaniye Camii bahçesinin köşesinde bulunan mezarinin taşinda 1588 yilinda yüz yaşini aşkin olarak vefat ettiği yazildiğina göre Sinan miladi 1590'lar civarinda doğmuş olmalidir. Mimar Sinan'in hayatinin sonuna doğru tanzim ettirdiği vakifeyisinde Kayseri'deki akrabalari zikredildiği gibi 1574 tarihli bir padişah hükmünde o zaman Hassa Mimarlari Başi olan Sinan'in mensup olduğu Kayseri'nin Ağirnas Köyü'nün yaninda bulunan Kiçi Bürüngüz (Küçük Bürüngüz) ve Üskübü (şimdiki adi Subaşi) köylerinden Kibris'in fethi üzerine (1571) buraya sürgün edilen akrabalarindan bahis bulunmaktadir.
Mimar Sinan'in Kayseri'li olduğu bu şekilde iyice belli olduktan sonra onun doğum yeri olarak Vakfiyesinde çeşme yaptirdiğini belirttiği yukarida bahsi geçen Ağirnas Köyü kabul edilmektedir.
Osmanli Devleti'nde bu devirde devşirmelerin gayr-i Müslimlerden alindiği usûlünden hareketle Sinan'in aslinin bilhassa Ermeni olduğuna dair bir kisim asilsiz iddialarda bulunulmuştur. Bunun mümkün olmadiği Prof. Dr. Nejat Göyünç'ün Mimar Sinan'in asli hakkindaki araştirmasi ile ortaya konmuştur. Tahrirlerden görülen ailesi ve çevresindeki Türkçe isimlerden Türk asilli olmasi kuvvetle muhtemel olan Sinan'in böyle olmamasi halinde bile Türk-Osmanli eğitimi ve kültürü altinda büyük bir deha olarak yetişmiş olmasi onun menşeinin araştirilmasini gereksiz kilmaktadir.
Sinan Yavuz Sultan Selim'in saltanatina rastlayan yillarda (1512-1521) O'nun İran ve Misir seferine katilmiştir. Kanuni Sultan Süleyman'in ilk yillarinda vuku bulan Belgrad Seferine (1521) Osmanli askerî sisteminde Acemi Ocağindan sonra gelen Yeniçeri Ocağina giren Sinan Yeniçeri olarak iştirak etmiştir. Bundan sonra sirasi ile Kanuni'nin Rodos Mohaç Viyana Iraaaan Korfu Pulya ve Boğdan seferlerine katilmiş ve askerî rütbesi de buna paralel olarak artmiştir
Sinan bu seferler esnasinda büyük bir ihtimalle Kayseri'deki ailesinden gelen yapi ustaliği kabiliyet ve tecrübesini yeni gördüğü yapilari inceleyerek geliştirmiş ve kendisine mimarlik dişinda bir yol çizmiştir. O'nun bu meğil ve kabiliyetini gören amirleri de herhalde bu döneminde askerî görevlerinin yaninda O'na bu sahada bir kisim işler vermişlerdir.
Sinan Hassa mimarlarinin başi olmadan orduda görevli iken sefer aralarinda muhtelif binalar yapmağa mimarlik dalinda tek başina kendini ortaya koymaya başlamiştir. Daha 1530-31 1532-33 ve 1533-34 yillarinda İstanbul'da bir kisim camii ve mescidin inşaatini gerçekleştirdiğini görmekteyiz. O nihayet Mimarbaşi Acem Ali'nin 1538 yilinda vefati üzerine ikinci vezir Damat Lütfi Paşa'nin tavsiyesi ile bu makama getirilmiştir.
Ve hemen İstanbul'da Hurrem Sultan Mihrimah Sultan ve 1548 yilinda da Osmanli-İslâm mimarisinin dönüm noktasi olan Şehzade Camii ve külliyesinin yapimina muvaffak olmuştur. O bundan sonra 1588 yilindaki ölümüne kadar 40 yillik mimarbaşilik hayati içerisinde irili ufakli yüzlerce eseri bu arada 1550-1557 yillari arasinda da İstanbul Süleymaniye külliyesini yapmiştir. 1568 de başladiği ve kendisinin de en büyük eseri olarak vasiflandirdiği Edirne Selimiye Camii ve Külliyesi 1547 yilinda 84 yaşinda iken tamamlanmiştir.
Hayatinin sonlarinda 1579 Atik Valide1580 'de Üsküdar Şemsi Ahmet Paşa Tophane Kiliç Ali Paşa ve Eyüp Zal Mahmut Paşa Camii ve külliyelerini 1583 'te İstanbul Kiliç Ali Paşa Hamami Manisa Muradiye Külliyesi 1584'te yine İstanbul'da Mehmet Ağa Mesih Paşa ve Nişanci Camileri ve 1586 ve 1587'de de büyük bir ihtimalle Kiliç Ali Paşa Türbesi'ni yaptirmiştir.
Kayseri'de Kurşunlu (Haci Ahmet Paşa) Camii de hayatinin bu son döneminde yapmiş olan Sinan o devirde nadir görülecek yüzyil civarindaki bütün ömrünü bu şekilde resmî görevde ve imar faaliyetlerinde geçirmiş daha doğrusu devrinin idaresi kendisini takdir edip sonuna kadar kendisini bu görevden mahrum birakmamiştir. Sinan bugünkü gibi yaş haddinden emekli yapilsa idi ne Selimiye ve ne de bu dönemde yapilmiş diğer eserler yapilabilirdi. Zikredildiği üzere Sinan Süleymaniye Külliyesine sikiştirdiği mütevazi mezarinin taşina göre 1588 (H. 996) yilinda vefat etmiştir.
MİMAR SİNAN'IN ESERLERİ
Camiler
İstanbul Süleymâniye Câmii,
İstanbul Şehzâdebaşi Câmii,
Haseki Hürrem Câmii,
Mihrimah Sultan Camii (Edirnekapi’da),
Osman Şah Vâlidesi Câmii (Aksaray’da),
Sultan Bâyezîd Kizi Câmii (Yenibahçe’de),
Ahmed Paşa Câmii (Topkapi’da),
Rüstem Paşa Câmii (Tahtakale’de),
Mehmed Paşa (Sokullu) Câmii (Kadirga Limaninda),
İbrâhim Paşa Câmii (Silivrikapi’da),
Bâli Paşa Câmii (Hüsrev Paşa Türbesi yakininda,
Haci Evhad Câmii (Yedikule yakininda),
Kazasker Abdurrahmân Çelebi Câmii (Molla Gürânî’de),
Mahmûd Ağa Câmii (Ahirkapi yakininda),
Odabaşi Câmii (Yenikapi yakininda),
Hoca Hüsrev Câmii (Kocamustafapaşa’da),
Hamâmî Hâtun Câmii (Sulumanastir’da),
Defterdar Süleymân Çelebi Câmii (Üsküplü Çeşmesi yakininda),
Ferruh Kethüdâ Câmii (Balat Kapisi içinde),
Yunus Bey Câmii (Balat’ta),
Hürrem Çavuş Câmii (Yenibahçe yakininda),
Sinan Ağa Câmii (Kâdi Çeşmesi yakininda),
Ahî Çelebi Câmii (İzmir İskelesi yakininda),
Süleymân Subaşi Câmii (Unkapani’nda),
Zâl Mahmûd Paşa Câmii (Eyüp’te),
Nişanci Paşa Çelebi Câmii (Kiremitlik’te),
Kasim Paşa Câmii (Tersâne yakininda),
Sokullu Mehmed Paşa Câmii (Azapkapisi’nda),
Kiliç Ali Paşa Camii (Tophane’de),
Muhiddin Çelebi Câmii (Tophâne’de),
Molla Çelebi Câmii (Tophâne Beşiktaş arasinda),
Ebü’l-Fazl Câmii (Tophâne üstünde),
Şehzâde Cihangir Câmii (Tophâne’de),
Sinan Paşa Camii (Beşiktaş’ta),
Mihrimah Sultan Câmii (Üsküdar’da, iskelede),
Eski Vâlide Câmii (Üsküdar’da),
Şemsi Ahmed Paşa Câmii (Üsküdar’da),
İskender Paşa Câmii (Kanlica’da),
Çoban Mustafa Paşa Câmii (Geğbüze’de),
Pertev Paşa Câmii (İzmit’te),
Rüstem Paşa Câmii (Sapanca’da),
Rüstem Paşa Câmii (Samanli’da),
Mustafa Paşa Câmii (Bolu’da),
Ferhad Paşa Câmii (Bolu’da),
Mehmed Bey Câmii (İzmit’te),
Osman Paşa Câmii (Kayseri’de),
Haci Paşa Câmii (Kayseri’de),
Cenâbî Ahmed Paşa Câmii (Ankara’da),
Lala Mustafa Paşa Câmii (Erzurum’da),
Sultan Alâeddin Selçûkî Câmiinin (Çorum’da) yenilenmesi,
Abdüsselâm Câmiinin (İzmit’te)yenilenmesi,
Kiliseden dönme Eski Câminin (İznik’te)Sultan Süleymân tarafindan yeniden yaptirilmasi,
Hüsreviye (Hüsrev Paşa)Câmii (Haleb’de),
Sultan Murâd Câmii (Manisa’da),
Orhan Câmiinin (Kütahya’da)yenilenmesi,
Kâbe-i şerîfin kubbelerinin tâmiri,
Hüseyin Paşa Câmii (Kütahya’da),
Rüstem Paşa Câmii (Bolvadin’de),
Sultan Selim Câmii (Karapinar’da),
Sultan Süleymân Câmii (Şam, Gök Meydanda),
Sultan Selim Câmii (Edirne’de),
Taşlik Câmii (Mahmûd Paşa için, Edirne’de),
Defterdar Mustafa Çelebi Câmii (Edirne’de),
Haseki Sultan Câmii (Edirne, Mustafa Paşa Köprüsü başinda),
Semiz Ali Paşa Câmii (Babaeski’de),
Sokullu Mehmed Paşa Câmii (Hafsa’da, Trakya),
Sokullu MehmedPaşa Câmii (Burgaz’da),
Semiz Ali Paşa Câmii (Ereğli’de),
Bosnali MehmedPaşa Câmii (Sofya’da),
Sofu MehmedPaşa Câmii (Hersek’te),
FerhadPaşa Câmii (Çatalca’da),
Maktul Mustafa Paşa Câmii (Budin’de),
Firdevs Bey Câmii (Isparta’da),
Memi Kethudâ Câmii (Ulaşli’da),
Tatar Han Câmii (Kirim, Gözleve’de),
Rüstem Paşa Câmii (Rodoscuk’ta),
Vezir Osman Paşa Câmii (Tirhala’da),
Rüstem Kethüdâsi Mehmed Bey Câmii (Tirhala’da),
Mesih Mehmed Paşa Câmii (Yenibahçe’de).
Medreseler
Sultan Süleymân Medresesi (Mekke’de),
Süleymâniye Medreseleri (İstanbul’da),
Yavuz Sultan Selim Medresesi (Halicilar Köşkünde),
Sultan Selim Medresesi (Edirne’de),
Sultan Süleymân Medresesi (Çorlu’da),
Şehzâde Sultan Mehmed Medresesi (İstanbul’da),
Haseki Sultan Medresesi (Avratpazari’nda),
Vâlide Sultan Medresesi (Üsküdar’da),
Kahriye Medresesi (Sultan Selim yakininda),
Mihrimah Sultan Medresesi (Üsküdar’da),
Mihrimah Sultan Medresesi (Edirnekapi’da),
MehmedPaşa Medresesi (Kadirga’da),
MehmedPaşa Medresesi (Eyüp’te),
Osman Şah Vâlidesi Medresesi (Aksaray yakininda),
Rüstem Paşa Medresesi (İstanbul’da),
Ali Paşa Medresesi (İstanbul’da), 17i.lşiplş.ml.çmö)AhmedPaşa Medresesi (Topkapi’da),
Sofu MehmedPaşa Medresesi (İstanbul’da),
İbrâhim Paşa Medresesi (İstanbul’da),
Sinân Paşa Medresesi (Beşiktaş’ta),
İskender Paşa Medresesi (Kanlica’da),
Kasim Paşa Medresesi,
Ali Paşa Medresesi (Babaeski’de),
Misirli Mustafa Paşa Medresesi (Geğbüze’de),
Ahmed Paşa Medresesi (İzmit’te),
İbrâhim Paşa Medresesi (Îsâ Kapisinda),
Şemsi Ahmed Paşa Medresesi (Üsküdar’da),
Kapi Ağasi Mahmûd Ağa Medresesi (Ahirkapi’da),
Kapiağasi Câfer Ağa Medresesi (Soğukkuyu’da),
Ahmed Ağa Medresesi (Çapa’da),
Hâmid Efendi Medresesi (Filyokuşu’nda),
Mâlûl Emir Efendi Medresesi (Karagümrük’te),
Ümm-i Veled Medresesi (Karagümrük’te),
Üçbaş Medresesi (Karagümrük’te),
Kazasker Perviz Efendi Medresesi (Fâtih’te),
Hâcegizâde Medresesi (Fâtih’te),
Ağazâde Medresesi (İstanbul’da),
Yahya Efendi Medresesi (Beşiktaş’ta),
Defterdar Abdüsselâm Bey Medresesi (Küçükçekmece’de),
Tûtî Kâdi Medresesi (Fâtih’te),
Hakîm Mehmed Çelebi Medresesi (Küçükkaraman’da),
Hüseyin Çelebi Medresesi (Çarşamba’da),
Şahkulu Medresesi (İstanbul’da),
Emin Sinân Efendi Medresesi (Küçükpazar’da),
Yunus Bey Medresesi (Draman’da),
Karci Süleyman Bey Medresesi,
Hâcce Hâtun Medresesi (Üsküdür’da),
Defterdar Şerifezâde Medresesi (Kâdiçeşmesi’nde),
Kâdi Hakîm Çelebi Medresesi (Küçükkaraman’da),
Kirmasti Medresesi,
Sekban Ali Bey Medresesi (Karagümrük’te),
Nişanci MehmedBey Medresesi (Altimermer’de),
Kethüdâ Hüseyin Çelebi Medresesi (SultanSelim’de),
Gülfem Hâtun Medresesi (Üsküdar’da),
Hüsrev Kethüdâ Medresesi (Ankara’da),
Mehmed Ağa Medresesi (Çatalçeşme’de).
Dârülkurrâlar
Sultan Süleyman Han Dârülkurrâasi (İstanbul’da),
Vâlide Sultan Dârülkurrâsi (Üsküdar’da),
Hüsrev Kethüdâ Dârülkurrâsi (İstanbul’da),
Mehmed Paşa Dârülkurrâsi (Eyüp’te),
Müftü Sa’di Çelebi Dârülkurrâsi (Küçükkaraman’da),
Sokullu MehmedPaşa Dârülkurrâsi (Eyüp’te),
Kâdizâde Efendi Dârülkurrâsi (Fâtih’te).
Türbeler
Sultan Süleymân Türbesi (Süleymaniye’de),
Şehzâde Sultan MehmedTürbesi (Şehzâdebaşi’nda),
SultanSelim Türbesi (Ayasofya civârinda),
Hüsrev Paşa Türbesi (Yenibahçe’de),
ŞehzâdelerTürbesi (Ayasofya’da),
Vezir-i âzam RüstemPaşa Türbesi (Şehzâde Türbesi yakininda),
Ahmed Paşa Türbesi (Eyüp’te),
MehmedPaşa Türbesi (Topkapi’da),
Çocuklari için inşâ ettiği türbe,
Siyavuş Paşa Türbesi (Eyüp’te),
Siyavuş Paşanin çocuklari için yapilan türbe (Eyüp’te),
Zâl Mahmûd Paşa Türbesi (Eyüp’te),
Şemsi Ahmed Paşa Türbesi (Üsküdar’da),
Yahya Efendi Türbesi (Beşiktaş’ta),
Arap AhmedPaşa Türbesi (Findikli’da),
HayreddinPaşa Türbesi (Beşiktaş’ta),
Kiliç Ali Paşa Türbesi (Tophâne’de),
Pertev Paşa Türbesi (Eyüp’te),
Şâh-i Hûban Türbesi (Üsküdar’da,
Haseki Hürrem Sultan Türbesi (Süleymaniye’de).
İmâretler
Sultan Süleymân İmâreti (Süleymaniye’de),
Haseki Sultan İmâreti (Mekke’de),
Haseki Sultan İmâreti (Medîne’de),
Mustafa Paşa Köprüsü başinda bir imâret (Edirne’de),
SultanSelim İmâreti (Karapinar’da),
SultanSüleymân İmâreti (Şam’da),
Şehzâde Sultan Mehmed İmâreti (İstanbul’da),
SultanSüleymân İmâreti (Çorlu’da),
Vâlide Sultan İmâreti (Üsküdar’da),
Mihrimah Sultan İmâreti (Üsküdar’da),
Sultan Murâd İmâreti (Manisa’da),
Rüstem Paşa İmâreti (Rodoscuk’ta),
Rüstem Paşa İmâreti (Sapanca’da),
MehmedPaşa İmâreti (Burgaz’da),
MehmedPaşa İmâreti (Hafsa’da),
Mustafa Paşa İmâreti (Geğbüze’de),
MehmedPaşa İmâreti (Bosna’da).
Dârüşşifâlar
Sultan Süleymân Dârüşşifâsi (Süleymaniye’de),
Haseki Sultan Dârüşşifâsi (Haseki’de),
Vâlide Sultan Dârüşşifâsi (Üsküdar’da)
Su Yollari
Kemerleri Bend Kemeri (Kağithâne’de),
Uzun Kemer (Kemerburgaz’da),
Muglava Kemeri (Kemerburgaz’da),
Gözlüce Kemer (Cebeciköy’de),
Müderris köyü yakinindaki kemer (Kemerburgaz’da).
Köprüler
Büyükçekmece Köprüsü,
Silivri Köprüsü,
Mustafa Paşa Köprüsü (Meriç üzerinde),
Sokullu Mehmed Paşa Köprüsü (Tekirdağ’da),
Odabaşi Köprüsü (Halkalipinar’da),
Kapiağasi Köprüsü (Harâmidere’de),
MehmedPaşa Köprüsü (Sinanli’da),
Vezir-i âzam Mehmed Paşa (Mostar) Köprüsü (Bosna’da, Vişigrad kasabasinda).
Kervansaraylar
Kervansaray (Sultan Süleymân İmâreti yakininda),
Kervansaray (Büyükçekmece’de),
RüstemPaşa Kervansarayi (Rodosçuk’ta),
KebecilerKervansarayi (Bitpazari’nda),
Rüstem Paşa Kervansarayi (Galata’da),
Ali Paşa Kervansarayi (Bursa’da),
Ali Paşa Kervansarayi (Bitpazari’nda),
Pertev Paşa Kervansarayi (Vefâ’da),
Mustafa Paşa Kervansarayi (Ilgin’da),
Rüstem Paşa Kervansarayi (Sapanca’da),
Rüstem Paşa Kervansarayi (Samanli’da),
Rüstem Paşa Kervansarayi (Karişdiran’da),
RüstemPaşa Kervansarayi (Akbiyik’ta),
Rüstem Paşa Kervansarayi (Karaman Ereğlisi’nde),
Hüsrev Kethüdâ Kervansarayi (İpsala’da)
MehmedPaşa Kervansarayi (Hafsa’da),
Mehmed Paşa Kervansarayi (Burgaz’da),
RüstemPaşa Kervansarayi (Edirne’de),
Ali Paşa Çarşisi ve Kervansarayi (Edirne’de),
İbrâhim Paşa Kervansarayi (İstanbul’da).
Saraylar
Saray-i atîk tâmiri (Beyazit’ta),
Saray-i cedîd-i hümâyûn tâmiri (Topkapi’da),
Üsküdar Sarayinin tâmiri (Üsküdar’da),
Galatasarayin eski yerine yeniden inşâsi (Galatasaray’da),
Atmeydani Sarayinin yeniden inşâsi (Atmeydani’nda),
İbrâhim Paşa Sarayi (Atmeydani’nda),
Yenikapi Sarayinin yeniden inşâsi (Silivrikapi’da),
Kandilli Sarayinin yeniden inşâsi (Kandilli’de),
Fenerbahçe Sarayinin yeniden inşâsi (Fenerbahçe’de),
İskender Çelebi Bahçesi Sarayinin yeniden inşâsi (İstanbul şehir dişinda),
Halkali Pinar Sarayinin yeniden inşâsi (Halkali’da),
Rüstem Paşa Sarayi (Kadirga’da),
MehmedPaşa Sarayi (Kadirga’da),
Mehmed Paşa Sarayi (Ayasofya yakininda),
MehmedPaşa Sarayi (Üsküdar’da),
Rüstem Paşa Sarayi (Üsküdür’da),
Siyavuş Paşa Sarayi (İstanbul’da),
Siyavuş Paşa Sarayi (Üsküdar’da),
Siyavuş Paşa Sarayi (Üsküdar’da),
Siyavuş Paşa Sarayi (yine Üsküdar’da),
Ali Paşa Sarayi (İstanbul’da),
AhmedPaşa Sarayi (Atmeydani’nda),
Ferhad Paşa Sarayi (Bâyezîd civârinda),
Pertev Paşa Sarayi (Vefâ Meydaninda),
SinânPaşa Sarayi (Atmeydani’nda),
Sofu MehmedPaşa Sarayi (Hocapaşa’da),
Mahmûd Ağa Sarayi (Yenibahçe’de),
MehmedPaşa Sarayi (Halkali yakininda Yergöğ’de),
Şâh-i Hûbân Kadin Sarayi (Kasimpaşa Çeşmesi yakininda),
Pertev Paşa Sarayi (şehrin dişinda),
AhmedPaşa Sarayi (şehrin dişinda),
AhmedPaşa Sarayi (Taşra Çiftlik’te),
AhmedPaşa Sarayi (Eyüp’te),
Ali Paşa Sarayi (Eyüp’te),
MehmedPaşa Sarayi (şehrin dişinda, Rüstem Çelebi Çiftliğinde),
Mehmed Paşa Sarayi (Bosna’da),
Rüstem Paşa Sarayi (İskender Çelebi Çiftliğinde).
Mahzenler
Buğday mahzeni (Galata Köşesinde),
Zift Mahzeni (Tersâne-i Âmirede),
Anbar (sarayda),
Anbar (Has Bahçe Yalisinda),
Mutbak ve kiler (sarayda),
Mahzen (Unkapani’nda),
İki adet anbar (Cebehâne yakininda),
Kurşunlu Mahzen (Tophâne’de).
Hamamlar
Sultan Süleymân Hamami (İstanbul’da),
Sultan Süleymân Hamami (Kefe’de),
Üç Kapili Hamam (Topkapisarayinda),
Üç Kapili Hamam (Üsküdar Sarayinda),
Haseki SultanHamami (Ayasofya yakininda),
Haseki Sultan Hamami (Bahçekapi’da),
Haseki Sultan Hamami (Yahudiler içinde),
Vâlide SultanHamami (Üsküdar’da),
Vâlide SultanHamami (Karapinar’da),
Vâlide SultanHamami (Cibâli Kapisinda),
Mihrimah SultanHamami (Edirnekapi’da),
Lütfi Paşa Hamami (Yenibahçe’de),
MehmedPaşa Hamami (Galata’da),
MehmedPaşa Hamami (Edine’de),
Kocamustafapaşa Hamami (Yenibahçe’de),
İbrâhim Paşa Hamami (Silivrikapi’da),
Kapiağasi Yâkub Ağa Hamami (Sulumanastir’da),
Sinân Paşa Hamami (Beşiktaş’ta),
Molla Çelebi Hamami (Findikli’da),
Kaptan Ali Paşa Hamami (Tophâne’de),
Kaptan Ali Paşa Hamami (Fenerkapi’da),
Müfti Ebüssü’ûd Efendi Hamami (Mâcuncu Çarşisinda),
Mîrmirân Kasimpaşa Hamami (Hafsa’da),
Merkez Efendi Hamami (Yenikapi dişinda),
Nişanci Paşa Hamami (Eyüp’te),
Hüsrev Kethüdâ Hamami (Ortaköy’de),
Hüsrev Kethüdâ Hamami (İzmit’te),
Hamam (Çatalca’da),
RüstemPaşa Hamami (Sapanca’da),
Hüseyin Bey Hamami (Kayseri’de),
Sari Kürz Hamami (İstanbul’da),
Hayreddin Paşa Hamami (Zeyrek’te),
Hayreddin Paşa Hamami (Karagümrük’te),
Yâkub Ağa Hamami (Tophâne’de),
Haydar Paşa Hamami (Zeyrek’te),
İskender Paşa Hamami,
Odabaşi Behruzağa Hamami (Şehremini’de),
Kethüdâ Kadin Hamami (Akbaba’da),
Beykoz Hamami,
Emir Buhârî Hamami (Edirnekapi dişinda),
Hamam (Eyüp’te),
Dere Hamami (Eyüp’te),
Sâlih Paşazâde Hamami (Yeniköy’de),
Sultan Süleymân Hamami (Mekke’de),
HayreddinPaşa Hamami (Tophâne’de),
Hayreddin Paşa Hamami (Kemeralti’nda),
Rüstem Paşa Hamami (Cibâli’de),
Vâlide SultanHamami (Üsküdar’da) olmak üzere toplam 365 eseri vardir.
Haber 7-AA
